คำอธิบาย
ไตรโพแทสเซียมซิเตรต (Tripotassium Citrate) คืออะไร
ไตรโพแทสเซียมซิเตรต — เขียนได้หลายแบบทั้ง ไทรโพแทสเซียมซิเตรต และ ไทรโพแทสเซียมซิเทรต (รูปแบบที่ใช้ในประกาศกระทรวงสาธารณสุข) หรือเรียกสั้น ๆ ว่า โพแทสเซียมซิเตรต (Potassium Citrate) — คือเกลือโพแทสเซียมสามตำแหน่งของกรดซิตริก ผลิตโดยการสะเทินกรดซิตริกด้วยแหล่งโพแทสเซียมความบริสุทธิ์สูง แล้วนำมาตกผลึกในรูปโมโนไฮเดรต
ในอุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่ม ไตรโพแทสเซียมซิเตรตทำหน้าที่เป็นบัฟเฟอร์ควบคุมค่า pH, สารจับไอออนโลหะ, เกลืออิมัลซิไฟอิ้ง และแหล่งโพแทสเซียม จุดเด่นที่ทำให้ผู้พัฒนาสูตรเลือกใช้แทนไทรโซเดียมซิเตรตคือ การให้ผลด้านบัฟเฟอร์และการจับไอออนที่เทียบเคียงกันได้ โดยไม่เพิ่มโซเดียมในสูตร และเมื่อเทียบกับเกลือโพแทสเซียมชนิดอื่น ไตรโพแทสเซียมซิเตรตมีรสขมน้อยกว่าอย่างชัดเจน จึงใช้ได้ในระดับความเข้มข้นที่สูงขึ้น
ข้อมูลจำเพาะเชิงเอกลักษณ์
| รายการ | ค่า |
|---|---|
| ชื่อสามัญ | Tripotassium Citrate / Potassium Citrate |
| ชื่อไทย | ไตรโพแทสเซียมซิเตรต, ไทรโพแทสเซียมซิเทรต |
| INS | 332(ii) |
| E-Number | E332(ii) |
| CAS No. | 6100-05-6 |
| EC No. | 212-755-5 |
| สูตรโมเลกุล | C₆H₅K₃O₇·H₂O (โมโนไฮเดรต) |
| น้ำหนักโมเลกุล | 324.4 g/mol |
| pH (สารละลาย 5%) | 7.5 – 9.0 |
| ปริมาณโพแทสเซียม | 35.6 – 36.2% |
| ปริมาณโซเดียม | ไม่เกิน 0.3% |
| ผู้ผลิต | Jungbunzlauer Ladenburg GmbH ประเทศเยอรมนี |
| มาตรฐานอ้างอิง | USP / Ph.Eur. / FCC / Commission Regulation (EU) No 231/2012 |
ลักษณะทางกายภาพ
- ผลึกใสหรือผงสีขาวแบบแกรนูล ไม่มีกลิ่น มีรสเค็มและให้ความรู้สึกเย็นเล็กน้อย
- ละลายน้ำได้ดีมาก (1,780 g/l ที่ 20°C) และแทบไม่ละลายในเอทานอล 96%
- ดูดความชื้นสูง (Hygroscopic) และเป็น Deliquescent เมื่อสัมผัสอากาศชื้น
- คงตัวทางเคมีที่อุณหภูมิห้อง สูญเสียน้ำผลึกที่ประมาณ 180°C
- รสขมน้อยกว่าเกลือโพแทสเซียมชนิดอื่น จึงใช้ได้ในความเข้มข้นที่สูงขึ้น
- ย่อยสลายทางชีวภาพได้สมบูรณ์
หน้าที่การใช้งานหลัก 4 ประการ
1. บัฟเฟอร์ควบคุมค่า pH (Buffering Agent)
เมื่อใช้ร่วมกับกรดซิตริก ไตรโพแทสเซียมซิเตรตจะสร้างระบบบัฟเฟอร์ที่ต้านการเปลี่ยนแปลง pH ได้ดี ช่วยให้ค่า pH ของผลิตภัณฑ์คงที่แม้ผ่านกระบวนการให้ความร้อน การเจือจาง หรือการเก็บรักษาระยะยาว ผลที่ได้คือรสชาติและสีสันที่สม่ำเสมอตลอดอายุการเก็บ ซึ่งสำคัญมากสำหรับผลิตภัณฑ์ที่วางจำหน่ายในสภาพอากาศร้อนชื้นของประเทศไทย
ข้อพิจารณา: ระบบบัฟเฟอร์ citric acid – potassium citrate ต้องคำนวณสัดส่วนให้เหมาะกับค่า pH เป้าหมายของแต่ละสูตร ทีมเทคนิคของเราช่วยคำนวณจุดเริ่มต้นให้ได้
2. สารจับไอออนโลหะ (Sequestrant)
หมู่คาร์บอกซิลทั้งสามตำแหน่งจับกับไอออนบวก เช่น เหล็ก ทองแดง แคลเซียม และแมกนีเซียม ซึ่งเป็นตัวเร่งปฏิกิริยาออกซิเดชัน การจับไอออนเหล่านี้ช่วยยับยั้งการเกิดกลิ่นหืน การเปลี่ยนสี และการเสื่อมสภาพของไขมัน ทั้งยังทำงานเสริมฤทธิ์ (Synergist) กับสารต้านอนุมูลอิสระที่ใช้ในสูตร
ข้อพิจารณา: ต้องใช้ในปริมาณที่เหมาะสมเพื่อไม่ให้รบกวนปฏิกิริยาเคมีอื่นที่จำเป็นในสูตร เช่น การเซ็ตตัวของเจลที่อาศัยแคลเซียม
3. เกลืออิมัลซิไฟอิ้ง (Emulsifying Salt)
ในการผลิตชีสแปรรูป ไตรโพแทสเซียมซิเตรตช่วยจัดเรียงโปรตีนเคซีนใหม่ ทำให้ไขมันและน้ำรวมตัวเป็นเนื้อเดียวและไม่แยกชั้น ในผลิตภัณฑ์อื่น เช่น นมข้นหวาน ไอศกรีมกะทิ หรือน้ำสลัด ช่วยเพิ่มความเสถียรของอิมัลชันและลดการตกตะกอน
4. แหล่งโพแทสเซียมและการลดโซเดียม (Sodium Replacement)
ไตรโพแทสเซียมซิเตรตมีโพแทสเซียม 35.6–36.2% และโซเดียมไม่เกิน 0.3% จึงเป็นตัวเลือกหลักสำหรับผู้ผลิตที่ต้องการลดโซเดียมในสูตรโดยยังคงคุณสมบัติด้านบัฟเฟอร์ไว้ ตอบโจทย์แนวโน้ม Low Sodium และผลิตภัณฑ์สำหรับผู้บริโภคที่ต้องควบคุมโซเดียม
ไตรโพแทสเซียมซิเตรต หรือ ไทรโซเดียมซิเตรต — เลือกอย่างไร?
หากสูตรของคุณไม่มีข้อจำกัดเรื่องโซเดียม ไทรโซเดียมซิเตรต (Trisodium Citrate) มักคุ้มค่ากว่าในเชิงต้นทุน แต่หากต้องประกาศค่าโซเดียมต่ำบนฉลาก หรือกำลังปรับสูตรเพื่อลดโซเดียม ไตรโพแทสเซียมซิเตรตคือตัวแทนโดยตรง โดยต้องเผื่อการปรับปริมาณตามน้ำหนักโมเลกุลที่ต่างกัน ปรึกษาทีมเทคนิคของเราเพื่อคำนวณอัตราแทนที่
การใช้งานในอุตสาหกรรมอาหารไทย
เครื่องดื่ม
น้ำผลไม้ UHT · นมถั่วเหลือง UHT · เครื่องดื่มเกลือแร่และเครื่องดื่มกีฬา · เครื่องดื่มโปรตีน · เครื่องดื่มธัญพืชพร้อมดื่ม
ใช้ควบคุม pH ให้คงที่หลังการฆ่าเชื้อด้วยความร้อน ป้องกันการตกตะกอนของโปรตีน และเป็นแหล่งอิเล็กโทรไลต์โพแทสเซียมในสูตรเครื่องดื่มเกลือแร่
ซอสและเครื่องปรุงรส
น้ำจิ้มไก่ · ซอสพริก · น้ำสลัด · น้ำจิ้มซีฟู้ด · ซอสมะเขือเทศ
ใช้เป็นบัฟเฟอร์เพื่อรักษา pH ให้อยู่ในช่วงที่ปลอดภัยต่อการเก็บรักษา และลดปริมาณโซเดียมรวมในสูตรเครื่องปรุงรส
ผลิตภัณฑ์นมและนมพืช
ชีสแปรรูป · นมข้นหวาน · ไอศกรีมและไอศกรีมกะทิ · โยเกิร์ตพร้อมดื่ม · นมพืชเสริมแคลเซียม
ทำหน้าที่เป็นเกลืออิมัลซิไฟอิ้งในชีสแปรรูป และเพิ่มเสถียรภาพของระบบโปรตีนในนมพืช
อาหารพร้อมทานและอาหารแปรรูป
อาหารกระป๋อง · อาหารแช่แข็ง · ซุปสำเร็จรูป · บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป
อาหารทางการแพทย์และผลิตภัณฑ์สำหรับกลุ่มเฉพาะ
อาหารสูตรครบถ้วนทางการแพทย์ · ผลิตภัณฑ์เสริมโพแทสเซียม · ผลิตภัณฑ์โซเดียมต่ำ
อัตราการใช้: ขึ้นอยู่กับค่า pH เป้าหมาย ปริมาณโพแทสเซียมที่ต้องประกาศบนฉลาก และองค์ประกอบอื่นในสูตร ไม่มีอัตราสำเร็จรูปที่ใช้ได้กับทุกผลิตภัณฑ์ — ส่งสูตรตั้งต้นและปัญหาที่พบมาให้ทีมเทคนิคเพื่อรับคำแนะนำจุดเริ่มต้นที่เฉพาะเจาะจงกับผลิตภัณฑ์ของคุณ
สถานะทางกฎหมายและการอนุญาตใช้ในประเทศไทย
รหัสวัตถุเจือปนอาหารและหน้าที่ตามการจัดกลุ่ม
รหัส INS: 332(ii) — ชื่อตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขคือ ไทรโพแทสเซียมซิเทรต
หน้าที่ตามการจัดกลุ่มของ Codex:
- สารควบคุมความเป็นกรด (Acidity regulator)
- เกลืออิมัลซิไฟอิ้ง (Emulsifying salt)
- สารช่วยจับอนุมูลโลหะ (Sequestrant)
- สารทำให้คงตัว (Stabilizer)
ขอบเขตการอนุญาตใช้
ไตรโพแทสเซียมซิเตรตได้รับอนุญาตให้ใช้ในหมวดอาหารตามระบบ Codex รวม 82 หมวด ซึ่งครอบคลุมกลุ่มผลิตภัณฑ์อาหารและเครื่องดื่มเกือบทั้งหมดที่ผลิตในประเทศไทย โดยส่วนใหญ่กำหนดปริมาณการใช้เป็น “ปริมาณที่เหมาะสม” (GMP / Quantum Satis) ไม่ได้กำหนดเพดานเป็นตัวเลข
บางหมวดมีเงื่อนไขเพิ่มเติมที่ต้องตรวจสอบก่อนใช้ ตัวอย่างเช่น หมวด 01.1.3 บัตเตอร์มิลค์ชนิดเหลว อนุญาตเฉพาะผลิตภัณฑ์ที่ผ่านความร้อน (heat-treated buttermilk) เท่านั้น
สถานะในต่างประเทศ
สหภาพยุโรปจัดให้ E332 เป็นวัตถุเจือปนอาหารที่อนุญาตทั่วไปตามหลัก Quantum Satis ภายใต้ Regulation (EC) No 1333/2008 และอยู่ในบัญชีรายชื่อของ Regulation (EC) No 1925/2006 ว่าด้วยการเสริมสารอาหาร ส่วนสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาแห่งสหรัฐอเมริกา (US FDA) รับรองสถานะ GRAS ภายใต้ 21 CFR § 184.1625
เกรดที่มีจำหน่าย
SIE นำเข้าและจัดจำหน่ายไตรโพแทสเซียมซิเตรตเกรด G2040 (Coarse) จาก Jungbunzlauer Ladenburg GmbH ประเทศเยอรมนี
| เกรด | ลักษณะเม็ด | เหมาะกับ |
|---|---|---|
| G2040 (Coarse) | เม็ดหยาบ | ระบบผสมแห้ง (Dry blending) ที่ต้องการลดการฟุ้งของฝุ่นและป้องกันการแยกชั้นของส่วนผสม รวมถึงระบบผสมของเหลวที่มีการกวนต่อเนื่อง |
เม็ดหยาบมีข้อดีคือฝุ่นน้อยกว่าและไหลตัวได้ดีในระบบลำเลียง ทำให้จัดการในสายการผลิตได้สะดวก หากกระบวนการของคุณต้องการขนาดเม็ดที่ละเอียดกว่านี้ แจ้งรายละเอียดกระบวนการมาได้ ทีมเทคนิคจะตรวจสอบความเป็นไปได้ในการจัดหาให้
บรรจุภัณฑ์: ถุงกระดาษเคลือบ PE ขนาด 25 กก.
การจัดเก็บและการจัดการวัตถุดิบ
ไตรโพแทสเซียมซิเตรตโมโนไฮเดรต ดูดความชื้นสูงมาก จึงมีความเสี่ยงจับตัวเป็นก้อน (Caking) หากจัดเก็บไม่เหมาะสม ข้อแนะนำ:
- เก็บในภาชนะบรรจุเดิมที่ปิดสนิท ในที่แห้งและเย็น
- อุณหภูมิต่ำกว่า 40°C และความชื้นสัมพัทธ์ต่ำกว่า 60%
- หลีกเลี่ยงการวางกดทับสูงระหว่างการขนส่งและจัดเก็บ เพราะแรงกดเร่งการจับตัวเป็นก้อน
- เปิดถุงเฉพาะเมื่อพร้อมใช้ และปิดให้สนิททันทีหลังตักใช้
- ผู้ปฏิบัติงานควรสวมหน้ากากและถุงมือเมื่อจัดการผงในปริมาณมาก
ในสภาพอากาศไทย การควบคุมความชื้นในคลังสินค้าเป็นปัจจัยสำคัญที่สุดต่อการรักษาคุณภาพ หากพบปัญหาการจับตัวเป็นก้อนในสายการผลิต ติดต่อเราเพื่อรับคำแนะนำการจัดการ
คำถามที่พบบ่อย
ไตรโพแทสเซียมซิเตรตกับโพแทสเซียมซิเตรตเป็นสารเดียวกันหรือไม่?
ใช่ ในทางการค้าเรียกสลับกันได้ “โพแทสเซียมซิเตรต” มักหมายถึงเกลือรูปไตร (Tripotassium) ซึ่งคือ INS 332(ii) ส่วน INS 332(i) คือโพแทสเซียมไดไฮโดรเจนซิเตรต ซึ่งเป็นเกลือรูปโมโนที่มีความเป็นกรดมากกว่าและใช้งานต่างกัน
ใช้ไตรโพแทสเซียมซิเตรตแทนไทรโซเดียมซิเตรตในสูตรเดิมได้เลยหรือไม่?
แทนได้ในเชิงหน้าที่ แต่ต้องปรับปริมาณ เนื่องจากน้ำหนักโมเลกุลต่างกันและผลต่อรสชาติไม่เหมือนกัน ทีมเทคนิคช่วยคำนวณอัตราแทนที่ตั้งต้นให้ได้
เลข CAS และ INS ที่ต้องใช้กรอกเอกสารขึ้นทะเบียนคืออะไร?
CAS 6100-05-6, EC 212-755-5, INS 332(ii), E332(ii) สูตรโมเลกุล C₆H₅K₃O₇·H₂O น้ำหนักโมเลกุล 324.4 g/mol
สินค้าผลิตจากที่ไหน?
ผลิตโดย Jungbunzlauer Ladenburg GmbH ประเทศเยอรมนี บรรจุถุงกระดาษเคลือบ PE ขนาด 25 กก. เกรดที่จำหน่ายคือ G2040 (Coarse)
ไตรโพแทสเซียมซิเตรตอนุญาตให้ใช้ในอาหารในประเทศไทยหรือไม่?
อนุญาต โดยได้รับอนุญาตใช้ในหมวดอาหารตามระบบ Codex รวม 82 หมวด ส่วนใหญ่กำหนดปริมาณการใช้เป็นปริมาณที่เหมาะสม (GMP) บางหมวดมีเงื่อนไขเพิ่มเติมที่ต้องตรวจสอบก่อนใช้
ขอเอกสาร TDS, SDS หรือใบรับรองได้อย่างไร?
เอกสารข้อมูลทางเทคนิค (TDS) และเอกสารความปลอดภัย (SDS) ส่งให้ได้เมื่อมีการติดต่อสอบถาม ส่วนใบวิเคราะห์ผล (COA) และใบรับรองมาตรฐาน เช่น FSSC 22000, ISO 9001 และ Halal จัดส่งให้ลูกค้าที่มีคำสั่งซื้อ ติดต่อทีมเทคนิคพร้อมแจ้งชื่อบริษัทและผลิตภัณฑ์ที่กำลังพัฒนา
ขอตัวอย่างสำหรับงาน R&D ได้ไหม?
ได้ เรามีตัวอย่างสำหรับการทดลองสูตรในระดับห้องปฏิบัติการ แจ้งปริมาณที่ใช้ทดลองและประเภทผลิตภัณฑ์ที่กำลังพัฒนา
สั่งซื้อไตรโพแทสเซียมซิเตรตจาก SIE
บริษัท สหสิทธิ อิมปอร์ต แอนด์ เอ็กซ์ปอร์ต (ประเทศไทย) จำกัด เป็นผู้นำเข้าและจัดจำหน่ายวัตถุเจือปนอาหารสำหรับโรงงานอุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่มในประเทศไทย
- นำเข้าโดยตรงจากผู้ผลิต — ไม่ผ่านคนกลาง โครงสร้างราคาแข่งขันได้
- มีสต็อกในประเทศ — ลดความเสี่ยงจาก Lead time การนำเข้า
- ทีมเทคนิคช่วยแก้ปัญหาสูตร — ไม่ใช่แค่ส่งของ แต่ช่วยหาจุดเริ่มต้นในการปรับสูตร
- เอกสารครบสำหรับงานขึ้นทะเบียนและ Audit — TDS, SDS, COA, FSSC 22000, ISO 9001, Halal
- จัดส่งทั่วประเทศ
ติดต่อโดยตรงเพื่อขอใบเสนอราคาและเอกสารทางเทคนิค:
✨ พร้อมบริการให้คำปรึกษาทางเทคนิค | ส่งสินค้าด่วนทั่วประเทศ | รับประกันคุณภาพสินค้า ✨
